การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยวิธีการแบบเปิด Open Approach ร่วมกับเทคนิค KWDL
ขั้นที่ 1 ขั้นนำเสนอสถานการณ์ปัญหา (10 นาที)
1) ครูทักทายนักเรียน และทำกิจกรรมนำเข้าสู่บทเรียนโดยใช้เกม ตบ ติด ตอบ ตัวเลขที่หายไป
2) ครูทบทวนความรู้เดิม เรื่อง การนำเสนอข้อมูลที่ได้เรียนมาแล้วในคาบเรียนก่อนหน้า
โดยครูตั้งคำถามว่า
สัตว์ชนิดใดมีจำนวนมากที่สุด
สัตว์แต่ละชนิดมีความแตกต่างกันกี่ตัว
สัตว์ชนิดใดมีจำนวนมากที่สุด
ถ้าต้องการนำเสนอข้อมูลเพื่อเปรียบเทียบสัตว์แต่ละชนิด ควรนำเสนออย่างไร
เพราะเหตุใดจึงควรใช้แผนภูมิแท่งเปรียบเทียบ
3) ครูนำเสนอสถานการณ์ปัญหาปลายเปิดบนกระดาน โดยใช้สื่อรูปภาพจำลองสถานการณ์เพื่อกระตุ้นความสนใจ
สถานการณ์ปัญหา จากการสุ่มหัวข้อในการออกสำรวจพื้นที่ชุมชนเมืองท่าทอง นักเรียนจะมีวิธีนำเสนอสภาพความเป็นอยู่ในชุมชนตามหัวข้อที่ตนเองได้รับอย่างไร
3) ครูติดแถบภารกิจให้นักเรียนอ่านพร้อมทั้งอธิบายเพิ่มเติมในการทำกิจกรรม
ขั้นที่ 2 ขั้นการเรียนรู้ด้วยตนเอง (20 นาที)
1) ครูจับคู่นักเรียนสำหรับทำใบกิจกรรม แบบคละความสามารถ
2) ครูแจกใบกิจกรรม “Who am i” และปากกาเคมีให้แต่ละคู่ เพื่อร่วมกันวิเคราะห์และแก้โจทย์ปัญหาตามตารางเทคนิค KWDL 4 ขั้นตอน ดังนี้
K (What we know) – สิ่งที่โจทย์บอก
นักเรียนช่วยกันระบุข้อมูลที่ได้จากหัวข้อที่นักเรียนไปสำรวจมาแล้ว (เช่น ความหลากหลายของชุมชนเมืองท่าทอง อาหาร อาชีพ ผู้คน วัฒนธรรม ศาสนา สิ่งปลูกสร้าง)
W (What we want to know) – โจทย์ต้องการทราบอะไร
นักเรียนร่วมกันกำหนดสิ่งที่โจทย์ถาม หรือสิ่งที่ต้องการหาคำตอบ (เช่น เราจะนำเสนอชุมชนเมืองท่าทองให้ทุกคนเข้าใจได้โดยง่ายได้อย่างไร)
D (What we do to find out) – ดำเนินการหาคำตอบ
นักเรียนร่วมกันคิดค้นและเขียนจำแนกข้อมูลในหัวข้อที่ตนเองได้รับ และวาดโครงร่างในการเขียนแสดงวิธีนำเสนอข้อมูล (เช่น การจัดหวดหมู่ของข้อมูล การแยกประเภท และเลือกวิธีการนำเสนอข้อมูล)
L (What we learned) – สรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้
นักเรียนร่วมกันสรุปคำตอบที่ได้และวิธีคิดที่นักเรียนแต่ละคู่เลือกใช้
3) ในระหว่างที่นักเรียนลงมือแก้ปัญหา ครูจะเดินดูรอบ ๆ ห้องเพื่อสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ คอยกระตุ้นด้วยคำถามเปิดโดยไม่ชี้นำคำตอบ เพื่อปล่อยให้นักเรียนได้เผชิญปัญหาและใช้กระบวนการคิดของตนเองอย่างอิสระ ครูสังเกตแนวคิดของนักเรียน รวบรวมแนวคิดเพื่อจัดลำดับกลุ่มในการนำเสนอ
ขั้นที่ 3 ขั้นการอภิปรายและเปรียบเทียบแนวคิดที่เกิดร่วมกันในชั้นเรียน (20 นาที)
1) ตัวแทนนักเรียนออกมานำเสนอแนวคิดโดยเขียนแสดงแนวคิดบนกระดานและอธิบายแนวคิดของตนเองให้กับเพื่อนในชั้นเรียน โดยครูผู้สอนลำดับแนวคิดที่ที่แตกต่างกันออกไป
2) ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนทั้งชั้นเรียนได้ร่วมกันพิจารณา เปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของแต่ละกลุ่มที่ใช้ในการนำเสนอ
3) นักเรียนร่วมกันซักถาม อภิปรายถึงเหตุผลของแต่ละกลุ่มว่า “ทำไมถึงใช้วิธีคิดนี้” และ “แนวคิดของกลุ่มไหนที่สามารถนำเสนอข้อมูลชุมชนเมืองท่าทองได้เข้าใจมากที่สุด”
4) ครูกระตุ้นให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายเพื่อแลกเปลี่ยนแนวคิดเชื่อมโยงไปสู่ข้อสรุป
ขั้นที่ 4 ขั้นการสรุปโดยการเชื่อมโยงแนวคิดของนักเรียน (10 นาที)
1) นักเรียนและครูร่วมกันสรุปขั้นตอนในการนำเสนอข้อมูล โดยเชื่อมโยงแนวคิดที่เกิดขึ้นจากการทำกิจกรรมร่วมกัน
2) ครูสรุปหลักเกณฑ์ในการนำเสนอข้อมูล (มักมีคำสำคัญ เช่น การแยกประเภท , การจัดกลุ่ม) และสรุปการประยุกต์ใช้ตาราง KWDL ในการทำงานอย่างเป็นระบบ
3) ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปการนำเสนอสภาพความเป็นอยู่ของคนในชุมชน ซึ่งเป็นการประยุกต์ใช้ความรู้เรื่องการนำเสนอข้อมูล เพื่อหาคำตอบของสถานการณ์ที่นักเรียนแต่ละกลุ่มได้รับหัวข้อไป ซึ่งเป็นข้อมูลที่มีความหลากหลากและมีจำนวนมาก โดยเริ่มจากทำความเข้าใจปัญหาวางแผนแก้ปัญหาดำเนินการตามแผนและตรวจสอบ
4) ครูและนักเรียนสรุปร่วมกันว่า การนำเสนอข้อมูลด้วย แผนภูมิแท่ง เป็นวิธีการนำข้อมูลที่เป็นจำนวนนับมาแสดงให้เห็นอย่างเป็นระบบและเข้าใจง่าย โดยใช้รูปสี่เหลี่ยมมุมฉากหรือ “แท่ง” แทนจำนวนของข้อมูลแต่ละรายการ ความสูงหรือความยาวของแท่งจะสัมพันธ์กับค่าของข้อมูลตาม มาตราส่วน ที่กำหนด
ในการเขียนแผนภูมิแท่ง นักเรียนต้องพิจารณาข้อมูลที่กำหนด กำหนด ชื่อแผนภูมิ ชื่อแกน และมาตราส่วน ให้เหมาะสม แล้วนำข้อมูลมาเขียนเป็นแท่งให้มีขนาดถูกต้องตามจำนวนข้อมูล จากนั้นสามารถอ่านและวิเคราะห์ข้อมูลจากแผนภูมิ เช่น การเปรียบเทียบจำนวน การหาจำนวนที่มากที่สุดหรือน้อยที่สุด และการหาความแตกต่างของข้อมูล
ดังนั้น การเขียนแผนภูมิแท่งจะช่วยให้นักเรียนสามารถ จัดระเบียบข้อมูล นำเสนอข้อมูล สื่อความหมาย และวิเคราะห์ข้อมูลได้อย่างถูกต้องและชัดเจน ตลอดจนสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้กับข้อมูลที่พบในชีวิตประจำวันได้
