มัคคุเทศก์น้อย _ Bosuak Cultural Journeyการพัฒนาเส้นทางการเรียนรู้จากภูมิปัญญาเตาเผาโบราณ

มัคคุเทศก์น้อย _ Bosuak Cultural Journeyการพัฒนาเส้นทางการเรียนรู้จากภูมิปัญญาเตาเผาโบราณ

 พรชนก ไชยเลิศ
พรชนก ไชยเลิศ
การดู 114 ครั้ง

การจัดการเรียนการสอนโครงงาน มัคคุเทศก์น้อย : Bosuak Cultural Journeyการพัฒนาเส้นทางการเรียนรู้ จากภูมิปัญญาเตาเผาโบราณ (ลายปากหม้อ ปากไห) ซึ่งมีที่มาจากบริบทของตำบลบ่อสวก จังหวัดน่าน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีทุนทางวัฒนธรรมสูง โดยเฉพาะภูมิปัญญาเตาเผาโบราณบ่อสวก ที่สืบทอดมาอย่างยาวนานและมีอัตลักษณ์ที่โดดเด่นคือลวดลายปากหม้อ-ปากไห จนกระทั่งได้รับการประกาศเชิดชูเกียรติให้เป็นหมู่บ้านท่องเที่ยวยอดเยี่ยมโลก (Best Tourism Village) จากองค์การการท่องเที่ยวโลกแห่งสหประชาชาติ (UN Tourism) แต่ในทางกลับกัน ชุมชนยังมีข้อจำกัดด้านการสื่อสารและการประชาสัมพันธ์ โดยเฉพาะการขาดแคลนสื่อร่วมสมัยที่จะทำหน้าที่ถ่ายทอดองค์ความรู้และคุณค่าทางประวัติศาสตร์เหล่านี้ ให้เข้าถึงกลุ่มนักท่องเที่ยวและบุคคลภายนอกได้อย่างมีประสิทธิภาพ
          สำหรับโรงเรียนบ้านซาวหลวง ในฐานะสถานศึกษาที่ตั้งอยู่ในบริเวณแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ดังกล่าว ได้ตระหนักถึงข้อจำกัดของการจัดการเรียนรู้ที่ผ่านมาซึ่งมักจัดกิจกรรมอยู่เพียงในห้องเรียน ทำให้นักเรียนขาดโอกาสในการเชื่อมโยงความรู้เชิงวิชาการเข้ากับวิถีชีวิตและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อลดช่องว่างดังกล่าว สถานศึกษาจึงนำแนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน (Phenomenon-Based Learning: PhBL) มาประยุกต์ใช้ โดยกำหนดให้คุณค่าของภูมิปัญญาเตาเผาโบราณและข้อจำกัดด้านสื่อประชาสัมพันธ์ของชุมชนเป็นปรากฏการณ์หลัก (Phenomenon) เพื่อกระตุ้นความสนใจและส่งเสริมให้นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาของชุมชนตนเอง ปัจจัยสำคัญที่ขับเคลื่อนโครงงานนี้ให้บรรลุวัตถุประสงค์ คือการสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางการศึกษากับปราชญ์ชาวบ้าน ซึ่งเข้ามามีบทบาทในฐานะผู้ร่วมจัดการเรียนรู้ เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ที่ฝังลึกในวิถีชีวิต ซึ่งไม่อาจหาได้จากตำราเรียนทั่วไป ปราชญ์ชาวบ้านได้เป็นผู้ถ่ายทอดทั้งประวัติศาสตร์ความเป็นมาของแหล่งเตาเผาโบราณดงปู่ฮ่อและบ้านจ่ามนัส ตลอดจนทักษะปฏิบัติในการทำเครื่องปั้นดินเผา ตั้งแต่กระบวนการเตรียมดิน การขึ้นรูป และการสลักลวดลายอันเป็นเอกลักษณ์ การเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ลงพื้นที่ศึกษาแหล่งเรียนรู้จริงและร่วมสนทนาซักถามปราชญ์ชาวบ้านโดยตรง ส่งผลให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจอย่างถ่องแท้ และตระหนักถึงคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมในท้องถิ่น
          จากกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างสถานศึกษาและชุมชน นักเรียนสามารถนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ สังเคราะห์ และบูรณาการเข้ากับทักษะด้านเทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อสร้างสรรค์ชิ้นงานและนวัตกรรม อาทิ สื่ออินโฟกราฟิกและคลิปวิดีโอแนะนำแหล่งท่องเที่ยว โดยผู้เรียนได้สวมบทบาทเป็นมัคคุเทศก์น้อย ซึ่งผลผลิตเหล่านี้นอกจากจะช่วยแก้ปัญหาข้อจำกัดด้านการประชาสัมพันธ์ของชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรมแล้ว ยังเป็นการปลูกฝังความภาคภูมิใจในรากเหง้าของตนเอง และพัฒนาผู้เรียนให้เป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง ซึ่งพร้อมจะเป็นกำลังสำคัญในการสืบสานและต่อยอดภูมิปัญญาของชุมชนต่อไป
กระบวนการจัดการเรียนรู้บูรณาการ
ขั้นที่
1: ประเมินระดับความคิด
กิจกรรม:
เปิดประตูสู่บ่อสวก
วิธีการดำเนินกิจกรรม: ครูนำเสนอภาพปัญหาของชุมชนคือการขาดสื่อประชาสัมพันธ์ เพื่อประเมินทักษะการระบุแหล่งเรียนรู้และการตั้งคำถามประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของผู้เรียน จากนั้นให้นักเรียนร่วมกันตั้งเป้าหมายและวางแผนการสำรวจแหล่งเตาเผาโบราณดงปู่ฮ่อ โดยครูคอยสังเกตการมีส่วนร่วมและประเมินจากแบบบันทึกการตั้งคำถาม

ขั้นที่ 2: กระตุ้น ความตระหนัก แรงบันดาลใจ
กิจกรรม: นักสืบภูมิปัญญา

วิธีการดำเนินกิจกรรม: ครูพานักเรียนลงพื้นที่จริง ณ เตาเผาโบราณบ้านจ่ามนัส ให้นักเรียนสัมภาษณ์ปราชญ์ชาวบ้านถึงประวัติและลวดลายปากหม้อ-ปากไห เพื่อให้เกิดความตระหนักในภูมิปัญญาและรวบรวมข้อมูลสำหรับมาประยุกต์ใช้ต่อไป
ขั้นที่
3: วางแผน การพัฒนาตนเองร่วมกัน
กิจกรรม: กางแผน FILA สร้างสรรค์สื่อมัคคุเทศก์น้อยบ่อสวก
วิธีการดำเนินกิจกรรม: นักเรียนแบ่งกลุ่มและร่วมกันทำ
FILA Mapping เพื่อนำข้อมูลที่ได้จากการลงพื้นที่และสัมภาษณ์ปราชญ์ชาวบ้านมาวางแผนเชิงลึก ดังนี้

    • F (Fact) รวบรวมข้อเท็จจริง: ชุมชนบ่อสวกมีแหล่งเตาเผาโบราณดงปู่ฮ่อและลวดลายเอกลักษณ์ปากหม้อ-ปากไห, ชุมชนมีทุนทางวัฒนธรรมสูงแต่ยังขาดสื่อประชาสัมพันธ์ร่วมสมัย, ปราชญ์ชาวบ้านมีองค์ความรู้เรื่องการปั้นดินเผาที่พร้อมถ่ายทอด
      I (Innovation) ออกแบบไอเดียนวัตกรรม: การสร้างสรรค์สื่อดิจิทัล (สื่ออินโฟกราฟิกและคลิปวิดีโอแนะนำแหล่งท่องเที่ยว) และการทำชิ้นงานเครื่องปั้นดินเผาจำลองด้วยตนเอง
      L (Learning Issue) ตั้งประเด็นที่ต้องไปศึกษาเพิ่มเติม (เชื่อมโยงหลักสูตร): การจัดทำโครงเรื่อง (Story Board) ให้น่าสนใจ, วิธีการและขั้นตอนการเตรียมดิน นวดดินและขึ้นรูปเครื่องปั้นดินเผา,การใช้งานแอปพลิเคชันหรือโปรแกรมสำหรับตัดต่อวิดีโอและออกแบบอินโฟกราฟิก,รวมถึงทักษะการพูดนำเสนอในบทบาท มัคคุเทศก์น้อย
      A (Action Plan) เขียนปฏิทินงาน: แบ่งหน้าที่รับผิดชอบภายในกลุ่ม (เช่น ใครรับผิดชอบเรียบเรียงข้อมูลสคริปต์, ใครทำหน้าที่ถ่ายวิดีโอและตัดต่อ, ใครออกแบบกราฟิก, ใครเป็นผู้บรรยายนำเสนอ และใครเตรียมอุปกรณ์สำหรับการฝึกปั้นดิน)
      ขั้นที่
      4: เรียนรู้ด้วยการลงมือทำ
      กิจกรรม: ปั้นดินให้เป็นดาว และ มัคคุเทศก์น้อยปล่อยของ
      วิธีการดำเนินกิจกรรม:
    •  

1.      นักเรียนไปฝึกปฏิบัติจริง ณ ศูนย์วิสาหกิจชุมชนเครื่องปั้นดินเผาบ่อสวก โดยทดลองเตรียมดิน นวดดิน ขึ้นรูป และสร้างสรรค์ลวดลายปากหม้อ-ปากไห

2.      นักเรียนนำข้อมูลทั้งหมดมาสร้างสื่อดิจิทัล ได้แก่ ผลิตคลิปวิดีโอและ Infographic นำเสนอข้อมูลได้อย่างน่าสนใจ

ขั้นที่ 5: ผู้เรียนประเมินตนเอง

  • กิจกรรม: จำลองสถานการณ์เป็นมัคคุเทศก์น้อย
  • วิธีการดำเนินกิจกรรม:นักเรียนจำลองสถานการณ์เป็นมัคคุเทศก์น้อย นำเสนอผลงานต่อหน้าผู้นำชุมชนและปราชญ์ชาวบ้าน มีการประเมินทักษะการนำเสนอ ประเมินผลงานสื่อ และประเมินความพึงพอใจของชุมชน เพื่อสะท้อนผลการเรียนรู้ของตัวผู้เรียน

ขั้นที่ 6: สะท้อนคิด (Reflection)

  • กิจกรรม: ถอดบทเรียน มัคคุเทศก์น้อยบ่อสวก
  • วิธีการดำเนินกิจกรรม:

1.      ครูให้นักเรียนร่วมกันทำกิจกรรมถอดบทเรียน (After Action Review: AAR) หรือเขียนบันทึกการเรียนรู้ (Reflection Journal) เพื่อประเมินสิ่งที่ได้เรียนรู้จากโครงงานทั้งหมด โดยใช้ชุดคำถามกระตุ้นความคิด เช่น นักเรียนได้ค้นพบความรู้หรือทักษะใหม่อะไรบ้าง? สิ่งที่ทำได้ดีและสิ่งที่อยากปรับปรุงคืออะไร? และรู้สึกอย่างไรกับผลงานของตนเอง?

2.      นักเรียนร่วมกันอภิปรายและแลกเปลี่ยนมุมมองถึงวิธีนำไปใช้ประโยชน์ในชีวิต โดยให้แต่ละคนนำเสนอไอเดียการต่อยอดทักษะที่ได้รับ เช่น

ด้านทักษะชีวิต: การนำความกล้าแสดงออกและทักษะการสื่อสารไปใช้ในการนำเสนองานในรายวิชาอื่น หรือการพูดคุยกับบุคคลทั่วไปอย่างมั่นใจ

ด้านเทคโนโลยี: การประยุกต์ใช้ทักษะการออกแบบและตัดต่อวิดีโอเพื่อสร้างสรรค์ผลงานที่เกิดประโยชน์ หรือต่อยอดในการศึกษาต่อ

ด้านความตระหนักรู้และอาชีพ: การเห็นคุณค่าและช่วยกันอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมของชุมชน ไปจนถึงการนำความรู้เรื่องเครื่องปั้นดินเผาและการเป็นมัคคุเทศก์ไปประยุกต์เป็นอาชีพเสริมเพื่อสร้างรายได้ในอนาคต


07:35

ฟางข้าว : ทรัพยากรอันทรงคุณค่าจากไร่นา

ปิญภักดิ์ นุ่นชูผล
การดู 126 ครั้ง
04:08

โครงการพัฒนาครูแกนนำและนักจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ ...

นปภัช ภัคนันทพร
การดู 93 ครั้ง
05:19

"มหัศจรรย์เปลือกไข่คืนชีพ" โครงการพัฒนาครูแกนนำและน...

ทิพรัตน์ แคว้งใจ
การดู 99 ครั้ง
03:46

ปลูกสุข ปรุงวิถี ด้วยเด็กดีศรีบุญเรือง

จุฑาธิป อามาตย์
การดู 91 ครั้ง
02:58

การจัดการเรียนรู้บอร์ดเกม ชุดการ์ดเกม "Cyber Shield ...

ภัทรพร ยาตรา
การดู 87 ครั้ง
04:43

บอร์ดเกมการเอาชีวิตรอดจากภัยพิบัติไทย

สุเมธ ยุรมาศ
การดู 288 ครั้ง
06:19

"ถุงหอมสมุนไพร วิถีพรานป่าบ้านน้ำลี" โครงการพัฒนาแกน...

ศิริพรรณ แก้วตัน
การดู 115 ครั้ง
08:48

การเล่นบอร์ดเกมนักสืบกระดูกสันหลัง

Educators Skill
การดู 117 ครั้ง
09:51

คำยืมต้องรอด!! (ผีถ้วยแก้ว)

ณชพล ฉิมสุด
การดู 104 ครั้ง
03:14

วิดิโอตัวอย่างการใช้บอร์ดเกม Loop Escape ฝ่าดง Bug บ...

นาฏยา ปาละสิทธิ์
การดู 80 ครั้ง
05:14

กะลาแลนด์ บอร์ดเกม ส่งเสริม รายวิชาการป้องกันการทุจริต

จิรายุ รบไพรินทร์
การดู 106 ครั้ง
10:44

ห้องเรียนวิทยาศาสตร์เชิงรุก ปลุกพลังความคิดผ่านบอร์ด...

โยธิน ทศโยธิน
การดู 91 ครั้ง
05:04

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง การนำเสนอข้อมูล Who ...

รัตนโชติ สุขอุ่น
การดู 105 ครั้ง
03:16

ชื่อโครงงานการแปรรูปขี้ยางพาราเป็นหัวเชื้อจุดไฟ (ขี้...

วรนุช อิทธิพลจันทร์
การดู 111 ครั้ง
03:01

นวัตกรรมบอร์ดเกมเพื่อการเรียนรู้เชิงรุก Active Learn...

คัทลียา ทับอินทร์
การดู 109 ครั้ง
06:29

บอร์ดเกมถอดรหัสอาณาจักรลายสือไทย ม.2

ทิพธัญญา บัณฑิตสกุลชัย
การดู 154 ครั้ง
04:11

กิจกรรมการเรียนรู้เรื่องโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับ ค.ร.น. “...

ธิติมา หนูเมือง
การดู 101 ครั้ง
09:11

Mission Water ภารกิจพิชิตท่อส่งน้ำ

จำเริญ แสงสว่าง
การดู 131 ครั้ง
03:17

แพปลาทศนิยม

รุ่งฤดี หนูม่วง
การดู 166 ครั้ง
05:42

ยาหนมหนองกก จากภูมิปัญญาท้องถิ่น สู่นวัตกรรมสร้างมูลค่า

ปกรธรรม ไล่คง
การดู 101 ครั้ง
03:17

แพปลาทศนิยม

Educators Skill
การดู 133 ครั้ง
09:16

ไผ่ดี…ที่ตะเคียนหลบฟ้า “ไผ่นวดเท้า สืบสานภูมิปัญญา ...

เพ็ญนภา สองสา
การดู 210 ครั้ง
05:31

พลิกฟื้นภูมิปัญญา พัฒนาคุณค่าปลาหลังเขียวคู่ควนตุ้งกู

อริศรา เพ็ชรศรีช่วง
การดู 128 ครั้ง
09:15

วิดีโอตัวอย่างห้องเรียน

กนกวรรณ นาศร
การดู 925 ครั้ง
05:20

เกม ตะลุยศึกสมิงพระราม

รุจิรา พลโคตร
การดู 170 ครั้ง
08:18

นักวิทย์ตัวน้อย พิชิตภารกิจแยกสาร

ธรรมเพชร บุญมาก
การดู 201 ครั้ง
09:53

โครงงานนวัตกรรมชุมชน เรื่อง อุง ผึ้งจิ๋วบ้านห้วยต่อ ...

ณัฐปาณี พรหมประเสริฐ
การดู 139 ครั้ง
11:29

เปลี่ยนไวยากรณ์ให้เป็นความสนุก! ห้องเรียนตัวอย่าง บอ...

ปวิตตรา กวางทอง
การดู 199 ครั้ง
05:12

นวัตกรรมบอร์ดเกม "ภารกิจพิชิตสระ" สำหรับนักเรียนชั้น...

จินตหรา พลอยกระจ่าง
การดู 141 ครั้ง
05:58

ศึกการ์ดมนตรา มหาเวทย์ควบกล้ำ

ณัฐนันท์ คำแผลง
การดู 117 ครั้ง
07:24

บอร์ดเกมแม่สูตรคูณ 12 แม่ มหาสนุก แก้ปัญหา ภาวะการเร...

สรัล สำลี
การดู 1,297 ครั้ง
08:36

นวัตกรรมบอร์ดเกมเพื่อการเรียนรู้เชิงรุก (Active Lear...

กัลยกร ปัญญางาม
การดู 170 ครั้ง
05:23

การ์ดเกมการศึกษา ภารกิจจริยธรรมไซเบอร์ เชื่อมต่อความ...

ชาคริต อ่อนเบ้า
การดู 200 ครั้ง
07:18

Home บทความ การจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้นวัตกรรม ...

รุจิราวดี ถาวงษ์กลาง
การดู 154 ครั้ง
07:18

บอร์ดเกม Organic

Educators Skill
การดู 195 ครั้ง
32:45

ห้องเรียนตัวอย่าง บอร์ดเกม" DON’T TREE (ดนตรี่) "

ชาญวิทย์ ภู่สีทอง
การดู 328 ครั้ง
10:02

นวัตกรรมบอร์เกม "ผู้พิชิตธงชนิดคำไทย" และห้องเรียนตั...

ชญตว์ พรมสวัสดิ์
การดู 162 ครั้ง
02:44

เมื่อการเรียนสนุก ความล้มเหลวจะกลายเป็นบทเรียน และกา...

ศศิธร ภูดอนตอง
การดู 265 ครั้ง
05:42

จากไพ่เเคง สู่บอร์ดเกมเพื่อการศึกษา : U go low, I go...

บุรัสกร บุริวัน
การดู 282 ครั้ง
07:23

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาคณิตศาสตร์ระดับชั้นมัธยม...

สุธาศิณี โพธิ์พรม
การดู 359 ครั้ง
11:11

GEOMETRY Master - ปรมาจารย์ภาคตัดกรวย (การพัฒนานวัตก...

กฤษณัฐ วงษ์สุวรรณ
การดู 347 ครั้ง
04:10

เรียนเล่นให้เป็นรู้: การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Activ...

กันต์ฤทัย วงศ์คำแก้ว
การดู 277 ครั้ง
25:36

บอร์ดเกม ทศนิยมหรรษาสัตว์ป่าซาฟารี ออกแบบโดย นายพิเช...

พิเชษฐ์ เสือเจริญ
การดู 269 ครั้ง
05:15

การจัดการเรียนรู้หลักสูตรท้องถิ่นจังหวัดตรัง ด้วยโคร...

วิทยา แก้วสุขสุด
การดู 279 ครั้ง
04:57

สืบสานภูมิปัญญาผ้าปักชาวเขา สู่การออกแบบนวัตกรรมสร้า...

พงศกร หมุดแก้ว
การดู 283 ครั้ง
06:28

การพัฒนาการจัดการเรียนรู้เรื่องการบวกการลบจำนวนการพั...

ธนนันท์ สุภัทรนิยพงศ์
การดู 286 ครั้ง
08:08

โครงการพัฒนาแกนนำครูและนักจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่...

สุวีณ์กานต์ ขจรบุญ
การดู 343 ครั้ง
06:30

วิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของโฆษณา สู่การปั้นแบรนด์เห็...

อัญชิษฐา จันเอียด
การดู 298 ครั้ง
06:28

การพัฒนาการการเรียนรู้เรื่องการบวกการลบจำนวนการพัฒนา...

Educators Skill
การดู 267 ครั้ง
05:09

Nan Eco-Alert Stickers ปู่ม่านย่าม่านกระซิบเตือนภัย

พีรพัฒน์ พูลสุข
การดู 309 ครั้ง