การจัดการเรียนรู้เชิงรุก โดยใช้นวัตกรรม บอร์ดเกม Organic เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ด้านการเรียกชื่อ สารประกอบอินทรีย์ วิชาเคมี โรงเรียนคำแคนวิทยาคม
ชื่อ-นามสกุลครู นางสาวรุจิราวดี ถาวงษ์กลาง ชื่อแผนการเรียนรู้ แอลเคน แอลคีน แอลไคน์
และแอลกอล์
วิชา เคมี กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับชั้น
มัธยมศึกษาปีที่ 4-6
โรงเรียน คำแคนวิทยาคม สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ขอนแก่น
ประเด็นที่ 1 คำอธิบายแผนการเรียนรู้/ แรงบันดาลใจในการสร้างเกม
แรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์นวัตกรรม บอร์ดเกม Organic พลิกการเรียนเคมีอินทรีย์สุดหิน สู่ความสนุกสุดท้าทาย โดยเฉพาะเรื่อง "การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์" มักเป็นหนึ่งในบทเรียนที่นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายมองว่าเป็นเรื่องยาก ซับซ้อน และน่าเบื่อ เนื่องจากมีกฎเกณฑ์การเรียกชื่อตามระบบ IUPAC ที่มีรายละเอียดค่อนข้างมาก ทั้งการนับโซ่หลัก การระบุตำแหน่ง และการจำแนกหมู่ฟังก์ชัน หากใช้วิธีการสอนแบบเดิมที่เน้นการบรรยายและการทำแบบฝึกหัดบนกระดาษ นักเรียนมักจะเกิดความเบื่อหน่าย จดจำสับสน และขาดแรงจูงใจในการเรียนรู้
จากความท้าทายดังกล่าว ในฐานะครูผู้สอน โรงเรียนคำแคนวิทยาคม จึงเกิดแนวคิดที่จะเปลี่ยนห้องเรียนเคมีให้เป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ที่สนุกสนานและมีชีวิตชีวา โดยการนำแนวคิด การจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-Based Learning) ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) มาบูรณาการเข้ากับเนื้อหาเคมีอินทรีย์ จนเกิดเป็นนวัตกรรม "บอร์ดเกม Organic"
บอร์ดเกมนี้ถูกออกแบบมาเพื่อให้นักเรียนได้สวมบทบาทเป็น "นักเคมีรุ่นเยาว์" ที่ต้องแข่งขันและร่วมมือกันในการจำแนกประเภทและเรียกชื่อสารประกอบไฮโดรคาร์บอนและสารอินทรีย์ที่มีหมู่ฟังก์ชันพื้นฐาน ได้แก่ แอลเคน แอลคีน แอลไคน์ และแอลกอฮอล์ ผ่านกลไกการเล่นเกมที่เข้าใจง่าย ท้าทาย และกระตุ้นการคิดวิเคราะห์ นักเรียนจะไม่ใช่เพียงผู้รับความรู้ (Passive Learner) อีกต่อไป แต่จะได้ลงมือปฏิบัติ สังเกตความแตกต่างของสูตรโครงสร้าง และฝึกฝนการเรียกชื่อซ้ำ ๆ ผ่านกระบวนการเล่นเกมโดยไม่รู้ตัว
การขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมนี้ มุ่งหวังที่จะทำลายกำแพงความกลัวในวิชาเคมี สร้างทัศนคติเชิงบวก และตอบสนองต่อจุดประสงค์การเรียนรู้ทั้ง 3 ด้าน (K-P-A) ของนักเรียนโรงเรียนคำแคนวิทยาคมอย่างยั่งยืน
ประเด็นที่ 2 การตอบสนองต่อจุดประสงค์การเรียนรู้
- ด้านความรู้ (K): การเล่นเกมจะช่วยให้นักเรียนได้เปรียบเทียบ สังเกตลักษณะเฉพาะ และ อธิบายความแตกต่างของสารประกอบแอลเคน แอลคีน แอลไคน์ และแอลกอฮอล์ได้ อย่างแม่นยำผ่านการจำแนกสีของการ์ด
- ด้านทักษะกระบวนการ (P): กลไกของบอร์ดเกมจะบังคับให้นักเรียนได้ฝึกฝนการ ระบุสูตรโครงสร้างและเรียกชื่อสารประกอบ ตามกฎ IUPAC ซ้ำๆ ผ่านการคิดกลยุทธ์เพื่อเอาชนะในเกม ซึ่งเป็นการเปลี่ยนทฤษฎีในตำราให้กลายมาเป็นทักษะที่ใช้ได้จริง
- ด้านคุณลักษณะ (A): บรรยากาศการแข่งขันที่สนุกสนานและการทำงานร่วมกับเพื่อนในกลุ่ม จะช่วยกระตุ้นให้นักเรียนเกิดความ ตั้งใจเรียนรู้และแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง เกิดเป็นแรงผลักดันภายในที่ทำให้อยากเรียนรู้เรื่องเคมีอินทรีย์มากยิ่งขึ้น
บทสรุปความมุ่งมั่น: "เพราะการเรียนเคมีที่ดีที่สุด ไม่ใช่การท่องจำสูตรบนกระดาน แต่คือการพานักเรียนก้าวเข้าไปโลดแล่นและสนุกกับการจัดเรียงโมเลกุลเหล่านั้นด้วยมือของพวกเขาเองที่โรงเรียนคำแคนวิทยาคม"
ประเด็นที่ 3 วิธีการเล่นเกม / ขั้นตอนการเล่น
วิธีเล่น
(สีเดียวกัน) ของไพ่ใบบนสุดที่ถูกหงายเป็นใบเริ่มต้น หากบนมือไม่มีไพ่ที่สีตรงกัน สามารถดูเลขจำนวนคาร์บอนอะตอมที่ตรงกัน( C เท่ากัน) หรือ ไพ่พิเศษ หรือไพ่ที่สีเหมือนกันแทนได้ โดยเริ่มเล่นวนไปทางผู้เล่นทางขวาจนครบทุกคน ไปเรื่อย ๆ
https://www.youtube.com/watch?v=tB3SDqi0ZwY
ประเด็นที่ 4 ผู้เรียนในห้องเรียนที่ใช้บอร์ดเกม แตกต่างจากการเรียนการสอนปกติอย่างไร
การจัดการเรียนการสอนโดยใช้บอร์ดเกมร่วมด้วยทำให้บรรยากาศในการเรียนรู้ของนักเรียนแตกต่างจากการเรียนแบบปกติ นักเรียนมีความกระตือรือร้น ให้ความสนใจในการเรียนรู้และยังช่วยส่งเสริมปฏิสัมพันธ์ ซึ่งส่งผลให้เกิดบรรยากาศที่ผ่อนคลายและมีเสียงหัวเราะครื้นเครง การทำกิจกรรมแบบกลุ่มกับเพื่อน จะทำให้นักเรียนมีความกล้าคิดกล้าแสดงความคิดเห็นเป็นตัวขอนตนเองมากขึ้น นักเรียนสามารถเรียนรู้การเรียกชื่อสารประกอบอินทรีย์ ในแต่ละหมู่ฟังก์ชันผสานกับฝึกการวางแผน แข่งขันกับเพื่อนเพื่อจะเป็นผู้ชนะ ไปในเวลาเดียวกัน การใช้บอร์ดเกมในการจัดการเรียนรู้จีงได้ทั้งความสนุกสนานและได้รับความรู้ไปพร้อมๆกัน ทำให้การเรียนเคมีที่มีแต่เรื่องยากดูมีสีสัน และไม่น่าเบื่ออีกต่อไป
นางสาวลภัสรดา โมฆรัตน์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 นางสาวจิราพร ยาดี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 นางสาวรุจิราวดี ถาวงษ์กลาง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
ความรู้สึก สนุกดีค่ะ ได้ความรู้ด้วย ความรู้สึก ชอบมากค่ะ สนุก ได้แข่งเล่นกับเพื่อน ความรู้สึก ชอบให้มีการ์ดพิเศษเยอะๆค่ะ ได้ความรู้ด้วย ไม่เครียด
สิ่งที่อยากให้เพิ่ม อยากให้ทำเกมเรื่ออื่นด้วย สิ่งที่อยากให้เพิ่ม ขอนำไปเล่นนอกเวลาเรียนค่ะ สิ่งที่อยากให้เพิ่ม ขอเพิ่มการ์ดพิเศษเยอะๆค่ะ
