แบบสรุปการนำบอร์ดเกมไปใช้ในห้องเรียน
สพป. พิจิตรเขต 2
ชื่อ – นามสกุลครู นางสาวพัตรพิมล คำแผ่น
ชื่อแผนการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 ยุคสมัยทางประวัติศาสตร์
เรื่อง การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์
สาระวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนชุมชนวัดสายดงยาง
ประเด็นที่ 1 คำอธิบายแผนการเรียนรู้ / แรงบันดาลใจในการสร้างเกม
- คำอธิบายแผนการเรียนรู้
หน่วยการเรียนนี้มุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้ศึกษาเรียนรู้และเข้าใจหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการแบ่งยุคสมัยทาง
ประวัติศาสตร์ ซึ่งการศึกษาประวัติศาสตร์นั้นมีความจำเป็นต้องแบ่งยุคสมัยเพื่อเป็นเครื่องมือในการกำหนดช่วงเวลาของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในอดีต
โดยมีเกณฑ์สำคัญที่สุดคือ “การประดิษฐ์และการใช้ตัวอักษรเพื่อบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร”
ซึ่งเป็นเส้นแบ่งระหว่าง "ยุคก่อนประวัติศาสตร์"
(ยุคที่ยังไม่มีตัวอักษรใช้) และ "ยุคประวัติศาสตร์"
(ยุคที่มนุษย์เริ่มมีการใช้ตัวอักษรจดบันทึกแล้ว) ดังนั้นหัวใจหลักของแผนนี้ไม่ได้มุ่งเน้นให้นักเรียนท่องจำชื่อวัตถุโบราณ
แต่เน้นให้ผู้เรียนเข้าใจ “เกณฑ์”ในการแบ่งยุคสมัย ซึ่งก็คือ "การประดิษฐ์และบันทึกตัวอักษร"
ผ่านเครื่องมือที่เป็นรูปธรรม ทำให้เด็กๆ สามารถคิดวิเคราะห์ แยกแยะ
และจัดหมวดหมู่หลักฐานทางประวัติศาสตร์ได้อย่างเป็นระบบ
พร้อมทั้งเชื่อมโยงคุณค่าของการจดบันทึกในอดีตมาสู่ชีวิตประจำวันของตนเองในปัจจุบัน
-แรงบันดาลใจในการสร้างเกม
จากกฎของธอร์นไดค์
แห่งการฝึกหัดหรือการกระทำซ้ำ (The Law of Exercise or Repetition) ชี้ให้เห็นว่า การกระทำซ้ำหรือการฝึกหัดนี้ หากได้ทำบ่อย ๆ ซ้ำ ๆ
จะทำให้การกระทำนั้นถูกต้องสมบูรณ์และมั่นคง แต่จะให้นักเรียนท่องเนื้อหา
อาจทำให้นักเรียนเบื่อหน่ายได้
ดังนั้นหากลองเปลี่ยนการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-based learning) น่าจะทำให้นักเรียนเกิดความสนใจและเกิดการจดจำไปอย่างไม่รู้ตัวด้วยความสนุกสนาน รวมทั้งก่อให้เกิดทัศนคติที่ดีขึ้นต่อการเรียนวิชาประวัติศาสตร์ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 เพราะประวัติศาสตร์ไม่ใช่เรื่องของคนที่ตายไปแล้ว แต่เป็นเรื่องของร่องรอยที่พวกเขาทิ้งไว้ให้เราถอดรหัส จึงทำให้เกิดแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์การ์ดเกม "ผจญภัยยุคสมัยทางประวัติศาสตร์" มาจากความท้าทายในการสอนเด็กชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ให้เข้าใจคอนเซปต์ที่เป็นนามธรรมอย่างเรื่อง "ช่วงเวลา" และ "ยุคสมัย" ให้เป็นรูปธรรมมากขึ้น เนื่องจากเด็กวัยนี้มักจะมองภาพความห่างของเวลาหลายพันปีไม่ออก และมักสับสนว่าสิ่งไหนเกิดก่อน-เกิดหลัง
ประเด็นที่ 2 วิธีการเล่นเกม / ขั้นตอนการเล่น
1. การเตรียมการเล่น
1.1. วาง กระดานโซนยุคสมัย (Era Cards) ตรงกลางโต๊ะเพื่อจำลองเป็น "เส้นเวลา (Timeline)"
1.2. สับ การ์ดหลักฐานโบราณคดี และแจกให้ผู้เล่นทุกคน คนละ 4 ใบ (การ์ดที่เหลือวางคว่ำหน้าเป็นกองกลาง) 2. การดำเนินการเล่น
เล่นจะผลัดกันเล่นตามเข็มนาฬิกา
โดยใน 1 ตา ผู้เล่นสามารถทำได้ 2 แอ็กชัน ดังนี้:
2.1. แอ็กชันที่ 1 "ส่งหลักฐานกลับบ้าน": เลือกการ์ดหลักฐานในมือ 1 ใบ คว่ำหน้าลงแล้ววางประกบบน "กระดานโซนยุคสมัย" ที่คิดว่าถูกต้อง
2.2. แอ็กชันที่ 2 "จั่วการ์ดใหม่": หยิบการ์ดจากกองกลางขึ้นมาบนมือให้ครบ 4 ใบเหมือนเดิม (หากมีการ์ด Action สามารถเลือกใช้ในตานี้ได้)
3. การยุติการเล่น
3.1. เมื่อการ์ดในกองกลางหมดลง
หรือมีผู้เล่นคนใดคนหนึ่งการ์ดหมดมือ ให้ทุกคนหยุดเล่น
- 3.2. ผู้เล่นช่วยกัน "หงายการ์ดหลักฐาน" ที่ส่งเข้าโซนเวลาทีละใบ โดยให้เพื่อนๆ ในกลุ่มช่วยกันตรวจสอบ (จับผิด) ตามเกณฑ์ที่เรียนมา คัดแยกโดยใช้เกณฑ์: "ชิ้นนี้มีตัวหนังสือไหม?"
- ตรวจสอบ: ถ้าเจอภาพ "ขวานหิน" ไปเนียนอยู่ในโซน "ยุคประวัติศาสตร์" ถือว่าการ์ดใบนั้นหลงยุค (ไม่ได้คะแนน)
- 4. การคิดคะแนน
- 4.1. การ์ดหลักฐานที่วางถูกยุคสมัย ได้ใบละ 1 คะแนน
- 4.2. กลุ่มใดที่มีสมาชิกได้คะแนนรวมกันสูงสุด หรือสามารถจัดหมวดหมู่ได้ถูกต้องครบถ้วนก่อน ถือเป็น "สุดยอดทีมพิทักษ์เวลา"
ประเด็นที่ 3 คุณลักษณะของผู้เรียนในห้องเรียนที่ใช้บอร์ดเกม
แตกต่างจากการเรียนการสอนปกติอย่างไรบ้าง
ผู้เรียนยุคใหม่ไม่ชอบเรียนในห้องเรียนที่มีครูคอยจ้ำชี้จ้ำไช
ไม่ชอบวิธีการเรียนแบบเดิม ๆ ไม่ชอบนั่งฟังครูสอนเพียงอย่างเดียว
จากเสียงสะท้อนมากมายจากครูผู้สอน พบว่า ผู้เรียนชอบ การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active
Learning) โดยใช้กระบวนการเรียนการสอนแบบนวัตกรรมบอร์ดเกมแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่
21 ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 คุณลักษณะหลักๆของผู้เรียนในห้องเรียนที่ใช้บอร์ดเกมสะท้อนให้เห็นดังนี้
1. ทักษะการสื่อสาร ผู้เรียนสามารถสื่อสารกับเพื่อน
ครูผู้สอน ในการทำงานร่วมกัน และอ่านชื่อหลักฐานทางประวัติศาสตร์ให้ผู้อื่นรับรู้โดยใช้ภาษาที่ถูกต้องและสื่อสารได้อย่างชัดเจน
เข้าใจได้ง่าย
2. ทักษะการคิดวิเคราะห์ ผู้เรียนสามารถวิเคราะห์ข้อมูลผ่านการ์ดของตนเองและสามารถจำแนกการ์ดได้อย่างถูกต้อง
3. ความร่วมมือ นักเรียนช่วยเหลือกันในอ่านและวิเคราะห์การ์ดแยกยุคสมัยกับเพื่อน
หรือช่วยกันอธิบายการเล่นให้เพื่อน ๆ ในกลุ่ม ในช่วงแรกๆที่หัดเล่นบอร์ดเกม
โดยไม่มองเพื่อนว่าเป็นคู่แข่ง
ทั้งนี้จึงเห็นถึงความแตกต่างจากการเรียนการสอนตามปกติ
เห็นได้ชัดเจนมาก เมื่อเทียบกับกระบวนการเรียนการสอนแบบนวัตกรรมบอร์ดเกม เนื่องจาก
วิชาประวัติศาสตร์ ส่วนใหญ่มักเป็นเนื้อหาที่ศึกษาเรื่องราวในอดีตที่ผ่านมาจึงมีความเป็นนามธรรม
บางครั้งนักเรียนจึงมองภาพเนื้อหาได้ไม่ชัดเจน ดังนั้น ในการสอนจะต้องสอดคล้องไปด้วย
เทคนิคต่างๆ เช่น เกม บทเรียนสำเร็จรูป รูปภาพ หรือหลักฐานสิ่งของรอบตัว
เพื่อให้นักเรียนได้สนุกสนานในการเรียน เข้าใจ และสนใจที่จะเรียนมากขึ้น
(แนบภาพเด็กเล่นบอร์ดเกม)
ประเด็นที่ 4 สัมภาษณ์ผู้เรียนตัวอย่าง 2 คน
เด็กชาย อธิวัฒน์ มากรื่น ชั้น ป.4
- การเรียนผ่านบอร์ดเกม
ทำให้เราเข้าใจบทเรียนได้มากขึ้นอย่างไร หรือ มีข้อดีต่อการเรียนรู้ของเราอย่างไร
“เกมสนุกดีครับ ทำให้ผมรู้จักหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากขึ้น
และแยกหลักฐานแต่ละยุคสมัยได้ครับ”
- อธิบายสิ่งที่อยากให้ครูพัฒนาในบอร์ดเกมที่ได้เล่น
“บางการ์ดรูปเล็กไปผมมองไม่ออกว่าเป็นรูปอะไร หนูอยากให้ครูทำรูปใหญ่ ๆ ครับ”
เด็กหญิง สุภิสรา โพธิ์ทอง ชั้น ป.4
- การเรียนผ่านบอร์ดเกม
ทำให้เราเข้าใจบทเรียนได้มากขึ้นอย่างไร หรือ มีข้อดีต่อการเรียนรู้ของเราอย่างไร
“เหมือนเล่นเกมอูโน่เลยค่ะ ข้อดีคือรู้จักหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากขึ้น
เข้าใจหลักเกณฑ์ที่ใช้ในการแบ่งยุคได้ง่ายๆ ค่ะ”
- อธิบายสิ่งที่อยากให้ครูพัฒนาในบอร์ดเกมที่ได้เล่น
“หนูยังอ่านไม่ค่อยคล่อง
อยากให้คุณครูเขียนหรือทำสัญลักษณ์แต่ละยุคสมัยติดการ์ดด้วยค่ะ”
